तिथी म्हणजे काय?
तिथी म्हणजे हिंदू दिनदर्शिकेतील चंद्र दिवस. चंद्र सूर्यापासून थोडा पुढे जातो - सुमारे 12 अंश - तेवढा वेळ म्हणजे एक तिथी. एका चंद्र महिन्यात 30 तिथी असतात. हिंदू सण तिथीनुसार ठरतात, नेहमीच्या इंग्रजी तारखेनुसार नाही.
तिथी कशी चालते
चंद्र आकाशात सूर्यापासून हळूहळू दूर जात आहे अशी कल्पना करा. प्रत्येक वेळी तो 12 पावले (अंश) पुढे गेला की एक तिथी संपते. चंद्र कधी वेगाने तर कधी हळू चालतो, म्हणून तिथी नेहमीच्या दिवसापेक्षा थोडी लहान किंवा मोठी असू शकते.
महिन्याचे दोन भाग
अर्धा महिना चंद्र पौर्णिमेपर्यंत मोठा आणि तेजस्वी होतो - हा शुक्ल पक्ष. उरलेला अर्धा महिना तो अमावास्येपर्यंत लहान होत जातो - हा कृष्ण पक्ष.
तिथी का महत्त्वाची आहे
बहुतेक सण आणि शुभ वेळा तिथीनुसार निवडल्या जातात. म्हणूनच तोच सण दरवर्षी वेगळ्या इंग्रजी तारखेला येतो.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
किती तिथी असतात?
30 - 15 चंद्र मोठा होताना आणि 15 लहान होताना.
माझ्या सणाची तारीख दरवर्षी का बदलते?
कारण सण चंद्रानुसार (तिथीनुसार) येतात, इंग्रजी दिनदर्शिकेनुसार नाही, आणि दोन्ही दरवर्षी सारखे जुळत नाहीत.
तिथी आणि वार यात काय फरक आहे?
तिथी म्हणजे चंद्र दिवस. वार म्हणजे सोमवार, मंगळवार असा दिवस. पंचांग दोन्ही दाखवते.
फक्त सामान्य माहितीसाठी - हा व्यावसायिक सल्ला नाही. परिणाम वेगवेगळे असू शकतात.
अपडेट: जून 2026 - लेखक: अमित शिंदे, TithiSeva - गणना Swiss Ephemeris व Lahiri Ayanamsha ने.